15 giu 2018

Vocaî torbade, l'ombria de le lengue galloitàliqe

Quand qe se parla de le lengue del nòrd Itàlia, çoè de le lengue italiane parlade end el nòrd Itàlia, al de sora de la línia Massa-Senigàllia, se sent de spess dir, soratut del ponț de vista italian, qe queste lengue le g'ha la particolarità de haveir-g le incí dide "vocaî torbade" çoè, solitament, la [ø] e la [y] (praticament le francese "EU" e "U" e le todesqe "Ö" e "Ü"). Ma è-la pròpi veira qe queste lengue le g'ha, tute, queî du sôn qí? E soratut, è-le apena queste le "vocaî torbade" típiqe de quelle parlade qí? Vedom de trovar ensema la respòsta a queste domandine tant coriose.

30 apr 2018

Un país, una lengua... l'idea fascista qe la mœr miga

El saress bell víver end un país endo'qe tût i la pensa end l'istessa manera, endo'qe tût i g'ha l'istessa base coltural e endo'qe tût i parla e i viv end l'istessa lengua, nò?! Proviv a pensar-g: tute le persone entorn a ti qe le pensa exatament come ti, qe le parla la tòa lengua, qe le manja i istêss pĭât qe te mànget ti, qe le g'ha l'istessa religion qe te g'het ti. Qe bell, un país pĭén de robotîn tût precîs entrà de lôr, nò?

El Lombard l'è jamò lengua d'Itàlia, almeno en teoria

La lengua lombarda l'è un idiòma parlad en Itàlia de pĭussé de 3 milliôn e mez de persone. Le prime fônt stòriqe en lombard i è datade 1200, ma la sciença linguística la stabiliss qe en realtà l'idiòma del "negot" l'è bén pĭussé vegł. L'existença istessa de la lengua l'è innegàbel, çò nonostant an'mò encœ el reconosciment legal e la legitimità del sò us i è oget de discussion. A mi, però, me pĭaseress cercar de spĭegar perqè, segond mi, el lombard l'è jamò reconoscid e tutelad almeno legalment, anca se el Stat el somigła far finta de negot.
Donca, fom un ràpid rexonament ensema e cercom de ésser el pĭussé "obietîv" possíbel.

2 mar 2018

Harry Potter en Lombard... èco i nòm de le case de Hogwarts

Harry Potter. Una de le saghe de librê e fîlm płussé famosa de tut el mond... forsi de la stòria. Scrivida de J.K. Rowling, la parla de un scłet, l'Harry Potter, qe el scopriss de ésser un strïon e qe 'l va a Hogwarts, una scœla de magia, per imparar l'art. En questa scœla i studeînt i se spartiss en quatre grôp, cłamaîd "case".
Ve siv mai domandaîd come i saress i nòm de le quatre case de Hogwarts voltaîd end la nòsta bella lengua lombarda? En tante lengue del mond e en taînt paîs solitament i nòm de Gryffindor, Slytherin, HufflepuffRavenclaw, incí come i nòm de taînt incantésîm o dei personâj de la série i càmbia miga, ma en paîs come la França e l'istessa Itàlia, come noaltrê savom bén, l'è us comun cambiar-i e adatar-i a la "coltura local". Vedom allora de capir qè vœl-i dir i nòm originaîl e vardom de trovar-g una traducion en lombard. Incí, per divertiment.

23 feb 2018

València... la tristeça de la Bressa catalana

Me despłàs amèter-l, ma questa vòlta la guerra entrà mi e la lengua castigłana l'ho perdida mi.
Un par de dí fa són stad a València, la capital de la omònima Comunità Autònoma spagnœla, dòpo de płussé de 4 aînn qe ghe andavi miga. Quell viaj qui el m'ha lassad en boca płussé amar qe altre, perqè quell qe ho descovert l'è una còsa qe me speitavi pròpi miga: València l'è una bruta còpia de Bressa, parland linguisticament. Quest qui l'è un post polémica? Segurament si. L'è un post polémica perqè en realtà són restad incí mal end el descobrir qe la lengua catalana a Cap i Casal (incí i valenciân i cłama València) l'è praticament inexistenta, qe pœdi pròpi evitar miga de sfogar-m cond quell artícol qui.

25 ott 2017

LoReS 2.0 – Lombard Restruiturad Stàndard, version 2017

En quell artícol quí podiv trovar tuît i lâç útîl per studiar e conòscer la prima grafia polinòmica su impronta gàllica per la lengua lombarda e per el contínum galloitàlic. Gràcie a la grafia LoReS, acrònim de Lombard Restruiturad Stàndard, l'è possíbel dar a la lengua lombarda (e gràcie a un quałc acorgimeînt anca a tut el contínum linguístic galloitàlic) una forma gràfica comuna que la jonta ensema tute li parlade de la lengua e que la diventa comprensíbel anca ai parlaînt de una lengua gàllica forestera.

16 ott 2017

Onomàstica lombarda: lêj e costûm per i nòm en lombard

G'hiv mai pensad de dar-g al vòst figłœl un nòm end la vòsta lengua local, magari el lombard? E ve siv mai domandaîd quaîl pœd-le ésser le traduciôn en lombard deî nòm płussé comûn italiân o forestêr? Se g'hiv pensad, magari ve sariv jamò informaîd anca su quella qe l'è la situacion legal a propòsit deî nòm pròpî qe se pœl dar a una persona end el nòst país. Ma cercom de nar cond orden. G'ho intencion de spłegar-v un pò quella qe l'è la posicion de la lej del nòst stat en quell àmbit quí e de dar-v una lista deî nòm płussé comûn en Itàlia voltaîd en lombard.

29 set 2017

El se relassa el LoReS 2.0

Dòpo de płussé d'un ann, finalment ghe l'ho fada a publicar la nœva version del PDF que 'l spłega l'us de la grafia LoReS, oviament ajornada. Respet a l'ann passad, gh'è un pò de novità, vergune que v'ho jamò cuntad. Ma vedom-li quí, end una spécie de "guida picennina". Quaîl é-li li diference entrà la LoReS 1.0 e la LoReS 2.0?

24 set 2017

Spagna vs. Catalogna: el destin de li lengue

La notícia qe la Catalogna l'ha cominçad el process per domandar l'independença da la Spagna l'è ormai en su la boca de tut el mond. Dòpo quell qe l'è dré a succéder, però, la comunità autònoma de Catalogna la rischa gròss, perqè a la fin de la galleria ghe poderess anca ésser la fin de l'Estatut d'Autonomia de la region e, donca, la possíbel fin de l'oficialità del catalan e de l'aranés end el territòri.

6 feb 2017

Tòc tòc... la LoReS la chapa el plural metafonétic

Bentrovaîd câr amîc!!! L'è passad un bell pò de temp, ma són finalment tornad. En realtà g'havivi en ment de far un par d'artícoîl, ma ho preferid lassar star perquè far còse tant per far-li l'è mai un bell mester. Encœ però són quí perquè g'ho de presentar-v un mega ajornament en sul sistema ortogràfic LoReS, que prest publicarò comè PDF, per quant a que vedeir deî pluraîl que, come saviv, en lombard i representa una bella gata de pelar jò. La novità l'è sèmplix: l'è stad inxubid el plural metafonétic.